Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε στο φως ένα σύνθετο πλέγμα σχέσεων ανάμεσα σε κυβερνητικούς, εταιρείες, ελεγκτικούς μηχανισμούς, επαγγελματικούς συλλόγους
Οι συγκλονιστικές αποκαλύψεις γύρω από τον αιφνίδιο και τραγικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη έχουν φέρει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο επιστημολογικό και θεσμικό ζήτημα: τον τρόπο με τον οποίο «εναλλακτικές» πρακτικές προωθούνται ως θαυματουργές θεραπείες και αποκτούν ιατρική νομιμοφάνεια, χωρίς, όμως, να πληρούν κατ’ ανάγκην τα κριτήρια επιστημονικής εγκυρότητας και κλινικής αποτελεσματικότητας που διέπουν την τεκμηριωμένη ιατρική.
Το σώμα ως «startup»
Η ψευδοϊατρική δεν χρειάζεται να αποκηρύξει την επιστήμη· της αρκεί να οικειοποιηθεί τη γλώσσα, τα σύμβολα, την αισθητική και το κύρος της για να στήσει μια επικερδή μηχανή παραγωγής ψευδαισθήσεων, η οποία ακμάζει στη σύγχρονη βιομηχανία του wellness και της μακροζωίας. Βιοσυντονισμός, ομοιοπαθητική, σαμανικές και κβαντικές «θεραπείες», τεχνολογίες anti-ageing, πρωτόκολλα αποτοξίνωσης, ακριβά συμπληρώματα και πολλά άλλα συγκροτούν μια παγκόσμια βιομηχανία τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η άνθηση αυτή δεν συμβαίνει εν κενώ. Τροφοδοτείται από την κυρίαρχη ιδεολογία της εποχής: τον νεοφιλελευθερισμό, ο οποίος αναθέτει στον σύγχρονο άνθρωπο έναν ακόμη ρόλο: να γίνει ο «επιχειρηματίας του εαυτού του». Το σώμα μετατρέπεται σε μια νέα «startup», με επιδόσεις που τελούν υπό διαρκή αξιολόγηση, μέτρηση και βελτιστοποίηση. Η υγεία μετατοπίζεται βίαια από κοινωνικό δικαίωμα σε ατομικό στοίχημα. Αρρώστησες; Φταις εσύ που δεν «επένδυσες» εγκαίρως. Γερνάς ή καταρρέεις από την κόπωση; Φταίει που δεν αγόρασες το κατάλληλο «φάρμακο». Έτσι, οι ταξικές ανισότητες, οι εξαντλητικές συνθήκες εργασίας και η απουσία κράτους πρόνοιας εξαφανίζονται μαγικά πίσω από το «ευαγγέλιο» της ατομικής ευθύνης.
Εμπόριο ελπίδας στα συντρίμμια του ΕΣΥ
Σε μελέτη τους στο Milbank Quarterly (2026) οι N. Karreman, M. Zenone, N. Maani και B. Hawkins αναδεικνύουν ότι ο κλάδος του wellness επιστρατεύει μια επιθετική ατζέντα μάρκετινγκ: αμφισβητεί την επιστημονική κοινότητα, πιέζει ενάντια σε κάθε θεσμική ρύθμιση και αξιοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να χειραγωγήσει. Αυτή η εμπορική μηχανή τρέφεται από την κλονισμένη εμπιστοσύνη του πολίτη προς τους θεσμούς και την επιστήμη, μια απαξίωση που τροφοδοτείται μέσα από τη στοχευμένη διάλυση του δημόσιου συστήματος Υγείας.
Στην ελληνική πραγματικότητα, η βιομηχανία της «ευεξίας» ανθίζει υπό την κάλυψη μιας κυβέρνησης που προωθεί μεθοδικά το νεοφιλελεύθερο αφήγημα της ατομικής ευθύνης. Με τη συστηματική απαξίωση, αλλά και την ιδιωτικοποίηση του ΕΣΥ, η κυβερνητική πολιτική πριμοδοτεί ανοιχτά την ανεξέλεγκτη ιδιωτική αγορά, ενώ παράλληλα η κρατική εποπτεία αποσύρεται και εξαφανίζεται. Όπου το ΕΣΥ αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες της κοινωνίας η απόγνωση των ευάλωτων ομάδων τους ωθεί προς την ιδιωτική Υγεία. Και εκεί ακριβώς εισβάλλουν οι επιτήδειοι της «ευεξίας», οι σύγχρονοι θαυματοποιοί με τα «κβαντικά» μαντζούνια, τα μαγικά φίλτρα και τα ελιξίρια της απάτης.
Ακόμη και για ένα φαινομενικά απλό πρόβλημα υγείας η υποβάθμιση του ΕΣΥ μπορεί να ωθεί τους ασθενείς προς τον ιδιωτικό τομέα, όχι επειδή επιλέγουν κατ’ ανάγκην την ιδιωτική περίθαλψη, αλλά επειδή προσπαθούν να αποφύγουν τις αναμονές, τις ελλείψεις και την ταλαιπωρία. Εάν, όμως, ο ιδιώτης στον οποίο καταφεύγουν λειτουργεί ως κομπογιαννίτης, ο μέσος ασθενής δεν διαθέτει ούτε την εξειδικευμένη γνώση ούτε τα μέσα για να αξιολογήσει την επιστημονική εγκυρότητα όσων του προτείνονται.
Η σχέση γιατρού και ασθενούς είναι, εκ των πραγμάτων, σχέση άνισης πληροφόρησης. Γι’ αυτό η ευθύνη για την προστασία του ασθενούς δεν μπορεί να μετακυλίεται στον ίδιο. Όταν το κράτος νίπτει τας χείρας του, αποσύρεται από την ουσιαστική εποπτεία και αφήνει την προστασία της υγείας να υπαχθεί στη λογική της ατομικής επιλογής, δεν ενισχύει απλώς την ελευθερία της αγοράς· διευρύνει τον χώρο στον οποίο μπορεί να αναπτυχθεί η ασυδοσία της.
Η «αριστεία» του laissez-faire
Το μέλλον προδιαγράφεται ακόμη πιο δυσοίωνο, καθώς η κυβέρνηση Μητσοτάκη θεσμοθέτησε τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων μέσω του Ν. 5094/2024, εισάγοντας τα παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων ως Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Η εξέλιξη αυτή έρχεται να ολοκληρώσει μια μακρά πορεία εμπορευματοποίησης, κατά την οποία η ακαδημαϊκή εκπαίδευση εξισώνεται με την ιδιωτική αγορά των κολεγίων και την τυπική αναγνώριση επαγγελματικών δικαιωμάτων.
Σε ένα τέτοιο απορρυθμισμένο τοπίο, όπου η γνώση μετατρέπεται σε εμπόρευμα, διευρύνεται επικίνδυνα ο χώρος για την ακαδημαϊκή νομιμοποίηση ατεκμηρίωτων τίτλων σπουδών και επιστημονικοφανών «ειδικοτήτων». Το κρίσιμο θεσμικό διακύβευμα, συνεπώς, υπερβαίνει το ζήτημα του ποιος διαθέτει την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσει έναν τίτλο σπουδών· αφορά πρωτίστως το ποιες εγγυήσεις υφίστανται και από ποιον ελεγκτικό μηχανισμό, ώστε ο τίτλος αυτός να αντιστοιχεί σε ουσιαστική επιστημονική κατάρτιση και πραγματική επαγγελματική επάρκεια.
Ο τραγικός θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε στο φως ένα σύνθετο πλέγμα σχέσεων ανάμεσα σε κυβερνητικούς και πολιτικούς παράγοντες, celebrities, influencers, ιδιωτικές εταιρείες, παρόχους Υγείας, δημόσιους ελεγκτικούς μηχανισμούς, επαγγελματικούς συλλόγους και σωματεία. Εδώ ακριβώς ξεγυμνώνεται το κυβερνητικό αφήγημα και αρχίζει ο καταλογισμός των πολιτικών και δυνητικά ποινικών ευθυνών. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία έκανε σημαία της την «αριστεία», το επιτελικό κράτος και την τεχνοκρατική υπεροχή, αποδεικνύεται επικίνδυνα ανεπαρκής όταν πρόκειται για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού προβάλλει ως αναγκαία προϋπόθεση για την υπέρβαση των παθογενειών που έχουν συσσωρευτεί από τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Δεν αρκεί μόνο μια εναλλαγή προσώπων στην εξουσία, αλλά απαιτείται και μια ριζική αναθεώρηση της πολιτικής και ιδεολογικής αντίληψης για το κράτος, την κοινωνία και την υγεία. Και όταν η υγεία πάψει να αντιμετωπίζεται ως ατομική υπόθεση και εμπορεύσιμο προϊόν, γίνει ξανά συλλογικό και κοινωνικό δικαίωμα, τότε θα μπορούμε να μιλάμε για πραγματική… ευεξία!avgi.gr
Θάνατος Μαζωνάκη: Η μεγάλη μπίζνα του wellness – Οι υποσχέσεις και τα κενά ελέγχου
Detox, «αντιγήρανση», ενδοφλέβιες βιταμίνες, biohacking και μακροζωία: η νέα βιομηχανία της ευεξίας πουλάει υγεία, νεότητα, ακόμα και χρόνο ζωής ● Μια αγορά 6,8 τρισ. δολαρίων αναπτύσσεται πάνω στον φόβο του ανθρώπου για τη φθορά. Θέλεις να αδυνατίσεις; Metabolic reset. Είσαι κουρασμένος; IV boost. Θέλεις να ενισχύσεις τον οργανισμό σου; Immune booster. Φοβάσαι τα γηρατειά; Anti-aging. Δεν θέλεις απλώς να ζήσεις αλλά να ζήσεις περισσότερο; Longevity. Υπάρχει προϊόν για όλα. Και πελάτης για όλα. Η βιομηχανία της ευεξίας βρήκε ίσως το τελειότερο εμπόρευμα: την αγωνία μας για το ίδιο μας το σώμα.
Δεν μιλάμε για μια μικρή αγορά εναλλακτικών θεραπειών. Η παγκόσμια οικονομία της ευεξίας (wellness) έφτασε, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ευεξίας (GWI), τα 6,8 τρισ. δολάρια το 2024. Διπλάσια από το 2013. Και η πρόβλεψη είναι ότι το 2029 θα πλησιάσει τα 9,8 τρισ.
Τρισεκατομμύρια για να κοιμόμαστε καλύτερα, να τρώμε καλύτερα, να φαινόμαστε νεότεροι, να νιώθουμε δυνατότεροι. Και, εάν πιστέψουμε ορισμένες διαφημίσεις, για να γεράσουμε αργότερα.
Η χώρα μας δεν βρίσκεται έξω από αυτή την οικονομία. Η ελληνική οικονομία ευεξίας έφτασε τα 18,45 δισ. δολάρια το 2024, από 13,40 δισ. το 2019. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί στο 7,18% του ελληνικού ΑΕΠ, ενώ η κατά κεφαλήν δαπάνη για ευεξία ανήλθε στα 1.776 δολάρια.
Η οικονομία της ευεξίας δεν είναι πια μια περιθωριακή αγορά. Είναι ένας ολόκληρος οικονομικός κλάδος που απλώνεται από την προσωπική φροντίδα, την υγιεινή διατροφή μέχρι τον τουρισμό ευεξίας, τα spas, τη σωματική δραστηριότητα και την πρόληψη/εξατομικευμένη ιατρική.
Και μαζί με την αγορά μεγαλώνει και το λεξιλόγιό της: biohacking, cellular rejuvenation, hormonal optimization. Παλιές υποσχέσεις αποκτούν καινούργιο, τεχνολογικό και επιστημονικοφανές περιτύλιγμα. Η δίαιτα γίνεται metabolic reset. Η έγχυση βιταμινών, IV therapy. Η προσπάθεια να παραμείνεις νέος, anti-aging. Και η επιθυμία να ζήσεις περισσότερο αποκτά τον τίτλο longevity. Η γλώσσα δεν είναι απλώς μόδα. Είναι μέρος του μάρκετινγκ. Γιατί, για να πουλήσεις την υγεία ως προϊόν, πρέπει πρώτα να της δώσεις όνομα.
Ο σύγχρονος «σαμάνος» δεν μοιάζει με σαμάνο. Εχει Instagram. Εχει podcast. Εχει λευκή μπλούζα. Εχει «πρωτόκολλα». Εχει εξετάσεις, βιοδείκτες και αρκετή αγγλική ορολογία ώστε ο πελάτης να αισθάνεται ότι βρίσκεται ένα βήμα πριν από την ιατρική του μέλλοντος. Η παλιά υπόσχεση απέκτησε καινούργιο λεξιλόγιο: «Μπορώ να σε κάνω καλύτερα». Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα. Διότι η άσκηση κάνει καλό. Η ισορροπημένη διατροφή κάνει καλό. Ο επαρκής ύπνος κάνει καλό. Η πρόληψη σώζει ζωές. Οταν όμως η «ευεξία» αρχίζει να υπόσχεται αποτοξίνωση, ενίσχυση του ανοσοποιητικού, αντιγήρανση ή μακροζωία, η απόσταση από την υγεία μικραίνει επικίνδυνα.
«“Σκοτώνει” η ανοχή της Πολιτείας και των ιατρικών φορέων απέναντι στις ψευδοεπιστήμες και τις πρακτικές του lifestyle, η ασυδοσία της παραπλανητικής ιατρικής διαφήμισης και η ανεξέλεγκτη λειτουργία των υπηρεσιών ιδιωτικής υγείας», λέει στην «Εφ.Συν.» η Χριστίνα Παπανικολάου MD, βιοπαθολόγος, πρώην διευθύντρια ΕΣΥ στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών, πρώην γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγείας, πρώην πρόεδρος του Δ.Σ. του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ). Η ίδια μιλά για «ακραία εμπορευματοποίηση της υγείας και της ποιότητας ζωής».
Για τα πολυδιαφημισμένα detox, το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών (NCCIH) είναι σαφές: υπάρχουν λίγες και χαμηλής ποιότητας μελέτες σε ανθρώπους και δεν υπάρχουν πειστικά ερευνητικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν ότι οι δίαιτες detox απομακρύνουν «τοξίνες» από το σώμα. Ορισμένες πρακτικές μπορούν, αντιθέτως, να προκαλέσουν αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Αυτό όμως δεν εμποδίζει την αγορά.
Τον περασμένο Ιούλιο χρειάστηκε να παρέμβει ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ). Ο λόγος; Οι λεγόμενες «ενδοφλέβιες θεραπείες ευεξίας». Βιταμίνες, μέταλλα, αμινοξέα, αντιοξειδωτικά που προωθούνται με υποσχέσεις για «αποτοξίνωση», «αντιγήρανση», απώλεια βάρους, τόνωση και ενίσχυση του ανοσοποιητικού.
Ο ΕΟΦ προειδοποίησε ότι τα προϊόντα για ενδοφλέβια χορήγηση δεν είναι δυνατόν να θεωρούνται συμπληρώματα διατροφής. Τα συμπληρώματα, υπενθύμισε, προορίζονται για λήψη από το στόμα. Μια μικρή λεπτομέρεια που αλλάζει τα πάντα. Γιατί άλλο αγοράζω μια βιταμίνη και άλλο κάποιος περνά μια ουσία απευθείας στην κυκλοφορία του αίματός μου. Ποιος την έχει ελέγξει; Ποιος αποφάσισε ότι τη χρειάζομαι; Ποιος τη χορηγεί; Σε τι χώρο; Και ποιος θα αναλάβει εάν κάτι πάει στραβά;
Υπάρχει και κάτι ακόμα που ο καταναλωτής συνήθως δεν γνωρίζει. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν εγκρίνονται από τον ΕΟΦ όπως τα φάρμακα. Γνωστοποιούνται. Ο πρόεδρος του Οργανισμού Σπύρος Σαπουνάς το έχει πει δημόσια: οι πολίτες πρέπει να «πονηρεύονται» όταν ακούν τη φράση «εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ» για συμπλήρωμα διατροφής. «Δεν εγκρίνονται, γνωστοποιούνται». Και τα προβλήματα δεν είναι θεωρητικά.
Τον Μάιο οι Αρχές εντόπισαν δίκτυο διακίνησης περίπου 34.000 συμπληρωμάτων χωρίς την απαιτούμενη προηγούμενη γνωστοποίηση στον ΕΟΦ. Στις 4 Σεπτεμβρίου ο ΕΟΦ εξέδωσε νέα ανακοίνωση. Αυτή τη φορά για προϊόν που πωλούνταν μέσω διαδικτύου με πληθώρα ισχυρισμών υγείας. Δεν ήταν εγκεκριμένο φάρμακο. Δεν ήταν γνωστοποιημένο συμπλήρωμα. Η εταιρεία που ήταν υπεύθυνη για τη διακίνησή του στην Ελλάδα ήταν, σύμφωνα με τον Οργανισμό, άγνωστη.
Η αγορά τρέχει. Ποιος τρέχει από πίσω της; Μέχρι το 2019 υπήρχε ένας αυτοτελής κρατικός ελεγκτικός μηχανισμός αποκλειστικά για την Υγεία και την Πρόνοια. Το Σώμα Επιθεωρητών Υγείας (ΣΕΥΥΠ). Οι περίφημοι «Ράμπο της Υγείας».
Οι εκθέσεις πεπραγμένων του Σώματος μας επιτρέπουν να δούμε τι σήμαινε αυτό στην πράξη. Το 2016, μόνο στον Τομέα Διοικητικού-Οικονομικού Ελέγχου μπήκαν 226 νέες υποθέσεις και εκδόθηκαν 105 νέες εντολές ελέγχου και έρευνας. Ο ξεχωριστός Τομέας Δημόσιας Υγείας και Ψυχικής Υγείας είχε 89 εντολές προς εκτέλεση και μέσα στη χρονιά κατέθεσε 26 εκθέσεις ελέγχου. Στον προγραμματισμό του Σώματος προβλέπονταν τακτικοί έλεγχοι όχι μόνο στο Δημόσιο αλλά και σε ιδιωτικές κλινικές, διαγνωστικά κέντρα και άλλους ιδιώτες παρόχους.
Τον Αύγουστο του 2019, λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Ν.Δ., η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ψήφισε τον νόμο για το «Επιτελικό Κράτος». Το ΣΕΥΥΠ καταργήθηκε ως αυτοτελές Σώμα. Οι αρμοδιότητες και το προσωπικό του μεταφέρθηκαν στη νεοσύστατη Εθνική Αρχή Διαφάνειας μαζί με εκείνα άλλων ελεγκτικών μηχανισμών. Οι αριθμοί τού τότε και του σήμερα δεν είναι συγκρίσιμοι.
Οι κατά τόπους Ιατρικοί Σύλλογοι είχαν και έχουν δικές τους αρμοδιότητες στην αδειοδότηση, εποπτεία και τον έλεγχο ιατρείων, πολυϊατρείων και διαγνωστικών εργαστηρίων. Στην πρωτεύουσα ο Ιατρικός Σύλλογος Αθήνών (ΙΣΑ) μετρά περισσότερους από 16.500 παρόχους.
Η υπόθεση Μαζωνάκη ήρθε να φωτίσει με τον πιο σκληρό τρόπο τα όρια αυτού του μηχανισμού. Ο υπουργός Υγείας παραδέχτηκε ότι «το σύστημα δεν τα κατάφερε» και άφησε ανοιχτό ακόμα και το ενδεχόμενο επανίδρυσης ενός ειδικού σώματος ελέγχου, παραπέμποντας ουσιαστικά στο μοντέλο του ΣΕΥΥΠ. Ο ΙΣΑ αναγνώρισε δημοσίως ότι δεν μπορεί να ελέγχει αδιαλείπτως περισσότερους από 15.000 παρόχους και ότι ο έλεγχος είναι αναγκαστικά δειγματοληπτικός, έκτακτος ή ενεργοποιείται ύστερα από καταγγελία. Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος (ΠΙΣ) παρενέβη επίσης στη συζήτηση για τα τεράστια κενά εποπτείας και την ανάγκη αυστηρότερου ελέγχου.
Μόνο που το κενό δεν εμφανίστηκε με τον θάνατο του Μαζωνάκη. Υπήρχε ήδη. Αλλά χρειάστηκε να χαθεί μια ζωή για να ειπωθεί δυνατά αυτό που το ίδιο το σύστημα γνώριζε ήδη: ότι το σύστημα δεν τα καταφέρνει.
Οταν μια αγορά δισεκατομμυρίων εξελίσσεται ταχύτατα, η απουσία σαφών κανόνων και ενιαίου ελέγχου δημιουργεί έναν χώρο στον οποίο η αγορά μπορεί να κινηθεί σχεδόν χωρίς αντίβαρο. Εκεί όπου ο κανόνας καθυστερεί, προλαβαίνει το μάρκετινγκ. Εκεί όπου ο έλεγχος είναι αποσπασματικός, πολλαπλασιάζονται οι υπηρεσίες, οι υποσχέσεις και οι νέες εμπορικές κατηγορίες. Δεν χρειάζεται κανείς να σχεδιάσει ένα «κενό» για να λειτουργήσει αυτό υπέρ της αγοράς. Αρκεί το κενό να παραμένει. Για όσο παραμένει, η γκρίζα ζώνη γίνεται επιχειρηματικός χώρος. Και όσο περισσότερες πρακτικές εγκαθίστανται μέσα σε αυτήν τόσο δυσκολότερο γίνεται εκ των υστέρων να μπουν καθαροί κανόνες.
«Είναι λογικό για τον οποιοδήποτε Ιατρικό Σύλλογο να αδυνατεί να ελέγξει τις χιλιάδες υπηρεσίες ιδιωτικής υγείας, όχι μόνο λόγω του μεγάλου αριθμού, αλλά κυρίως λόγω των θεσμικών κενών και της παρωχημένης ελεγκτικής νομοθεσίας», λέει η κ. Παπανικολάου. Κατά την ίδια, «οι έλεγχοι απαιτούν, πλέον, ένα ανεξάρτητο σώμα ειδικά εκπαιδευμένων εμπειρογνωμόνων, ανάλογο του ΣΕΥΥΠ που καταργήθηκε, αλλά συμβατό με τις σύγχρονες ανάγκες».
Η αγορά που καλείται να ελέγξει το κράτος του 2026 δεν είναι η αγορά του 2016. Για την κ. Παπανικολάου, η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο σε περισσότερους ελέγχους αλλά και στους κανόνες: χρειάζεται, λέει, «ένα νέο, σαφές πλαίσιο προδιαγραφών και κανόνων λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας, των υπηρεσιών ευεξίας και αντιγήρανσης, όπως και του τουρισμού υγείας».
Και εδώ οι «σαμάνοι» παύουν να είναι το θέμα. Γίνονται το σύμπτωμα. Γιατί πίσω από το detox, το biohacking και τον ορό «αντιγήρανσης» κρύβεται μια μεγαλύτερη μετατόπιση: η υγεία από κοινωνικό δικαίωμα μετατρέπεται σταδιακά σε καταναλωτικό προϊόν.
Δεν αγοράζεις μόνο περίθαλψη όταν αρρωστήσεις. Αγοράζεις πρόληψη. Αγοράζεις εξετάσεις. Αγοράζεις συνεχή μέτρηση. Αγοράζεις «βελτιστοποίηση». Και, εάν έχεις αρκετά χρήματα, αγοράζεις την υπόσχεση ότι θα γεράσεις καλύτερα από εκείνον που δεν έχει.
Εδώ βρίσκεται και η ταξική διάσταση της νέας βιομηχανίας. Ο ένας περιμένει ραντεβού στο δημόσιο Σύστημα Υγείας. Ο άλλος πληρώνει για να μάθει εάν οι βιοδείκτες του βρίσκονται στο «βέλτιστο» επίπεδο. Ο ένας αναζητά γιατρό όταν εμφανιστεί το σύμπτωμα. Ο άλλος αγοράζει πακέτα longevity για να προλάβει το σύμπτωμα που ακόμη δεν υπάρχει. Δεν έχουν όλοι την ίδια πρόσβαση.
Η Χριστίνα Παπανικολάου συνδέει την εμπορευματοποίηση με αυτήν ακριβώς την ανισότητα, επισημαίνοντας ότι οι αδυναμίες του υγειονομικού συστήματος «διευρύνουν τις ανισότητες στην πρόσβαση και την ποιοτική παροχή φροντίδων υγείας για τους πολίτες».
Ο καπιταλισμός δεν ανακάλυψε τον φόβο της αρρώστιας ούτε την επιθυμία του ανθρώπου να παραμείνει νέος. Ανακάλυψε όμως ότι μπορούν να τιμολογηθούν. Η κούραση γίνεται προϊόν. Η ηλικία γίνεται προϊόν. Η ανασφάλεια για το σώμα γίνεται προϊόν. Η πρόληψη γίνεται προϊόν. Ακόμα και ο χρόνος γίνεται προϊόν.
Και όσο η υγεία απομακρύνεται από την έννοια ενός καθολικού δημόσιου αγαθού, τόσο ευκολότερα ο πολίτης μετατρέπεται από φορέα δικαιώματος σε πελάτη. Το ερώτημα είναι ποιος βάζει τα όρια όταν αυτό που βρίσκεται στον πάγκο δεν είναι ένα ακόμα καταναλωτικό αγαθό, αλλά το ανθρώπινο σώμα, και ποιος προστατεύει εκείνον που δεν έχει τα χρήματα να αγοράσει την υπόσχεση της «βέλτιστης υγείας».
Γιατί η δημόσια υγεία ξεκινά από μια διαφορετική αρχή από εκείνη της αγοράς. Η υγεία είναι δικαίωμα. Στην αγορά, αντίθετα, δικαίωμα έχει όποιος μπορεί να πληρώσει.efsyn
dimpenews.com
