Γ Ρίτσος: Ωραία παιδιά με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια/αψήφιστοι, όρθιοι στα Προπύλαια στον πέτρινο αέρα!!

Αθήνα,  16 Νοεμβρίου 1973

Ωραία παιδιά με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια

ωραία παιδιά δικά μας με τη μεγάλη θλίψη των αντρείων

αψήφιστοι, όρθιοι στα Προπύλαια στον πέτρινο αέρα, έτοιμο χέρι, έτοιμο μάτι

πώς μεγαλώνει το μπόι, το βήμα κι η παλάμη του ανθρώπου

[Απόσπασμα από τη σύνθεση του Γ.Ρίτσου Ημερολόγιο μιας εβδομάδας, 1973)

«Ημερολόγιο μιας εβδομάδας του Πολυτεχνείου»

ΑΘΗΝΑ 16 Νοεμβρίου 1973

Ωραία παιδιά με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια
ωραία παιδιά δικά μας
με τη μεγάλη θλίψη των ανδρείων
αψήφιστοι, όρθιοι στα Προπύλαια στον πέτρινο αέρα, έτοιμο χέρι, έτοιμο μάτι
πως μεγαλώνει το μπόι, το βήμα κι η παλάμη του ανθρώπου

17 Νοεμβρίου

Βαριά σιωπή διάτρητη απ’ πυροβολισμούς, πικρή πολιτεία,
αίμα, φωτιά, η πεσμένη πόρτα, ο καπνός, το ξύδι,
ποιός θα πει περιμένω μέσα απ το μέσα μαύρο.
Μικροί σχοινοβάτες με τα μεγάλα παπούτσια μέναν επίδεσμο φωτιά στο κούτελο,
κόκκινο σύρμα, κόκκινο πουλί και το μοναχικό σκυλί στ αποκλεισμένα προάστια
ενώ χαράζει η χλωμότερη μέρα πίσω απ’ τα καπνισμένα αγάλματα
κι ακούγεται ακόμη η τελευταία κραυγή διαλυμένη στις λεωφόρους
πάνω απ’ τα τανκς  μέσα στους σκόρπιους  πυροβολισμούς.
.
Πως μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε; πως μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε;

ΚΑΛΑΜΟΣ 18 Νοεμβρίου

Ηλιόλουστη μέρα. Κάλαμος.
Η θάλασσα, σπουργίτια στον ελαιώνα
Κάλεσμα. Πρόκληση. Κάλλος. Μακρινή προδομένη μακαριότητα
α εσύ δραπέτη λιποτάκτη κρυμμένε ανάμεσα στ αγάλματα, πίσω απτ αγάλματα
μέσα στ’ αγάλματα, αγάλματα κούφια χωρίς χέρια
, χωρίς πέος, χωρίς αμπελόφυλλα
αρνήσου, αρνήσου, όχι να ξεχαστείς και να ξεχάσεις το δένδρο το πουλί το γαλάζιο
αμαρτία, αμαρτία, πως μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε εσείς, ο ίδιος ο έρωτας
κι ο έρωτας αμαρτία, Ελένη, Μάρω, Ηλέκτρα, Δήμητρα, παιδιά μας, τα παιδιά μας
πόσες γενιές παιδιά μας σε αδιαίρετο χρόνο χωρίς χρόνο
στα στάχυα και στα σύρματα στη γραφομηχανή, στον τηλεβόα
έρωτές μας, παιδιά μας,σκοτωμένα παιδιά μας, έρωτές μας
Για τίποτε άλλο να μην έχουμε μάτια παρά μόνο για σας.  Τιποτ’ άλλο.
Ω! ανήμπορο ποίημα, ανήμπορο, ανήμπορο, ατελέσφορο
επάνω από δύο στίχους σταυρωμένους σταυρώνω τα χέρια και σωπαίνω
βράχος, το μέγα κόκκινο, δεύτερη πόρτα, πέμπτη πόρτα κι η δωδέκατη κλεισμένη
χτύπημα της γροθιάς στον τοίχο χτύπημα της πέτρας στην πέτρα
-μ’ ακούς;  άκουσέ με, εγώ σ’ ακούω,
δύο σιωπές κάνουν μια φωνή κι ένα μεγάλο τεντωμένο χέρι.

ΑΘΗΝΑ 19 Νοεμβρίου

Με τους αγκώνες στηριγμένους στην ποίηση, με τα μάτια κλεισμένα στις παλάμες
ακούω τη φωτιά. Ανεβαίνει. Σκοτωμένοι επί τόπου μπροστά στο παράνομο μικρόφωνο
κι η φωνή τους ακόμα.. – Αδέρφια, αδέρφια, πάνω απ’ το αίμα τους, με το αίμα τους
πάνω από την  αγρυπνισμένη Αθήνα
Πως μπορείτε λοιπόν; Πως μπορείτε;

20 Νοεμβρίου

Μάζεψαν τα οδοφράγματα, πλύναν τα αίματα, τα μισά παιδιά πήγαν σχολείο
οι γυναίκες βγήκαν για ψώνια, στη γωνιά ένα καμένο αυτοκίνητο
πλύναν τα ρούχα τ’ απλώσαν στις ταράτσες μυστικά-μυστικά μη φανούνε σαν άλλες σημαίες
κλειστά νοικοκυριά, το κρεμμύδι, η πατάτα, το λάδι
το αλάτι χυμένο στο δρόμο το ίδιο και τ’ αλεύρι,
μες στο ψυγείο το κόκκινο πουλί μόλα του τα φτερά
Απτο θάνατο αρχίζουμε – έτσι έλεγε- απ’ το θάνατο αρχίζουμε πάλι
επάνω από τη μεγάλη γκρεμισμένη σκάλα
τι να κάνουμε -είπε- να ξεχαστούμε; θα ξεχάσουμε πάλι;
Σκεπασμένοι στην τρύπια κουβέρτα ως πάνω στα μάτια
λίγο λίγο θα βγάλεις το να πόδι δοκιμάζοντας τον αέρα τη σιωπή το σκοτάδι
αργότερα τα χέρια, τελευταίο το κεφάλι.
Απέναντι η καρέκλα, τα τσιγάρα τα σπίρτα και το φως κολλημένο στον τοίχο
μια τεράστια κίτρινη αφίσα

Ώρα μεγάλη! ώρα σκληρή! ώρα αδειασμένη απ’ την δειλή μακροθυμία των στίχων
εδώ ό,τι πια θα πει θα ναι το αίμα
Ω! κακόφημη ζωή ληστεμένη

22 Νοεμβρίου

Αργά που μεγαλώνει το μαχαίρι, αυτός που σιωπεί
δεν είναι που δεν έχει τίποτα να πει
δεν είναι τα δώδεκα καρφιά στον τοίχο,  η ακρίδα στο ποτήρι
είναι που περιμένει να ξεσφίξουν τα σαγόνια του

Ο Γιάννης Ρίτσος, αμέσως μετά την επιβολή της Δικτατορίας, συλλαμβάνεται και λίγες μέρες μετά εξορίζεται στη Γυάρο και ύστερα στη Λέρο. Από το τέλος του 1968, βρίσκεται σε καθεστώς κατ’οίκον περιορισμού στη Σάμο, και το 1970 επιστρέφει οριστικά στην Αθήνα. Παρακολουθεί από κοντά τον ξεσηκωμό των φοιτητών και αντιδρά ακαριαία, γράφοντας παράλληλα με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου τη σύνθεση με τίτλο «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας». Η  ποιητική σύνθεση γράφεται ταυτόχρονα με τα γεγονότα στην Αθήνα (οι ενότητες 16 Νοεμβρίου 1973-17 Νοεμβρίου-19 Νοεμβρίου-20 Νοεμβρίου-22 Νοεμβρίου) και στον Κάλαμο (η ενότητα 18 Νοεμβρίου). Η σύνθεση διαρθρώνεται σε επτά ενότητες, με την κάθε μια να έχει ως τίτλο την ημερομηνία και τον τόπο δημιουργίας της. Μια ποιητική καταγραφή των γεγονότων, ένα λυρικό χρονολόγιο των ημερών της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Τον Νοέμβριο του 1984 ο ποιητής ηχογράφησε την απαγγελία του «Ημερολογίου μιας εβδομάδας» για το ραδιοφωνικό αφιέρωμα του Β’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, με παραγωγό τον συνθέτη Νότη Μαυρουδή. Η ραδιοφωνική εκπομπή με τίτλο ”Ημερολόγιο μιας εβδομάδας Πολυτεχνείου και άλλα ποιήματα”, υπό τη μουσική συνοδεία του Νότη Μαυρουδή, μεταδόθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1984.

Ακούστε το ραδιοφωνικό τεκμήριο με την απαγγελία του ποιητή:

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

Απόσπασμα από την εκπομπή με τίτλο ”Ημερολόγιο μιας εβδομάδας Πολυτεχνείου και άλλα ποιήματα”, ένα ραδιοφωνικό αφιέρωμα για την 11η επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η εκπομπή μεταδόθηκε από το Β’ Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στις 16 Νοεμβρίου 1984.

Ο Γιάννης Ρίτσος απαγγέλει τις έξι ενότητες (Αθήνα 16 Νοεμβρίου 1973-17 Νοεμβρίου-Κάλαμος 18 Νοεμβρίου-Αθήνα 19 Νοεμβρίου-20 Νοεμβρίου-22 Νοεμβρίου) από την σύνθεσή που έγραψε με τίτλο  «Ημερολόγιο μιας Εβδομάδας». Η μουσική που συνοδεύει την απαγγελία είναι του Νότη Μαυρουδή.

Ημερομηνία μετάδοσης: 16/11/1984

Παραγωγός: Νότης Μαυρουδής

Το φωτογραφικό υλικό που παρουσιάζεται προέρχεται από τη Συλλογή του φωτορεπόρτερ Αριστοτέλη Σαρρηκώστα, Αρχείο ΕΡΤ.

Δείτε περισσότερα για την εξέγερση του Πολυτεχνείου εδώ:

Επιμέλεια άρθρου: Διδώ Γεωργούλα

dimpenews.com

Leave a Reply